تا حالا شده در محیطی که زندگی میکنید افراد از کلمات و لحن جملات مطابق شما استفاده کنند؟
و یا بر عکس شما به صورت خوداگاه و ناخوداگاه از کلمات و جملات استفاده میکنید که افراد محیط شما مدام ان را تکرار میکنند شاید با خودتان بگویید چطوری می شود منکه هنوز چیزی به دیگران اموزش ندادم چطور می شوداما انها از نوع رفتار من این کار را تکرار میکنند .
ما در علوم اجتماعی این رفتار را اثر متقابل می گوییم ممکن است شما به تازگی از دایره واژگانی استفاده میکنید که قبلا نداشته اید این موضوع هم می تواند به اثرمتقابل و وررودی های شما ارتباط داشته باشد واقعیت این است که علم ارتباطات خیلی گسترده و عمیق است و ما فقط یکی لایه کوچک را بنا داریم در این مقاله استفاده کنیم چیزی که از ما سر می زند تنها یک رفتار نیست بلکه لایه های پیچیده تری دارد در واقع این یک چرخه تعاملی در ارتباطات داریم شما به محض اینکه رفتار از خودتان نشان میدهید دیگران متناسب با رفتار شما از خودشان واکنش نشان می دهند به طوری که اقای دیل کارنگی در صفحه اول کتاب ایین دوست یابی خود می نویسد
«گل ها جواب زمین اند به سلام افتاب
اگر شما با مشت گره کرده به ملاقات من بیایید،شک نکنید من هم با مشتم را گره میکنم واگر بگویید بیایید باهم گفت گو کنیم و مشورت کنیم و در حل اختلاف هایمان بکوشیم ،ببینم در چه مواردی اختلاف داریم شاید به زودی بفهمیم که آن چنان هم اختلاف زیادی نداریم و همان موارد جزئی و کوچک در تفاوت نظرهایمان رابه زودی با حوصله و حسن نیت حل خواهیم کرد.»
و ما بعداز تفسیر رفتار دیگران متناسب با ان رفتار واکنش نشان میدهیم یا بعد از برداشت از واکنش هایمان دست به تولید رفتار جدیدی میزنیم که با برای اولین بار این رفتار را نشان میدهیم .
ما متناسب با سیگنال هایی که از دیگران دریافت میکنیم رفتار میکنیم و بین رفتار ما و دیگران چرخه ای به وجود می اید که بعد از دیدار دوباره ان را تکرار میکنیم و یا مطابق ان تولید میکنیم ما به این پدیده ، پدیده الگوسازی می گوییم .
مثل اینکه شما به محض معاشرت با فرد پرانرژی و پر اشتیاق حالت خودتان را عوض میکنید و کمی پر انرژی تر حرف میزنید یا کسی که همیشه با شما با لحن ارام صحبت میکند شما هم ناخوداگاه با همین لحن با او صحبت میکنید اما سوال اینجاست که چه کسی می تواند این پدیده الگو سازی رو ایجادکند؟ یعنی چه کسی شروع یک الگو را ایجاد میکند و دیگری از ان تبعیت می کنند ؟
این موضوع را شما میتوانید در ارتباط با همه قسمت های زندگی تان به کار ببرید
فرض کنید با کسی مواجهه می شوید که بسیار عصبی هست و لحن بسیار زننده و تندی با شما دارد شما میتوانید اثر متقابل ایجاد شده را بپذیرید و مثل خودش رفتار بکنید و یا رفتار کنترل شده تری از خودتان نشان دهید که او هم سعی کند کمی به این بی اندیشد که می شود کمی خود دار بود و نشست تا در مورد این موضوع صحبت کرد بجای اینکه پرخاشگری کند!
در واقع رفتار هر دونفر میتواند رفتار نفر مقابل را تقویت میکند و شما بجای باز تولید واکنش دیگری یک رفتار جدید را وارد چرخه ارتباطی خودتان میکنید
بعضی از مواقع اینکه دیگران از رفتار ما تقلید کنند میتواند بسیار شیرین باشد اما این تبعیت به عوامل مختلفی بستگی دارد :
1.مواجهه و تکرار :
گاهی تکرار رفتار باعث می شود ما ناخودگاه تکرارش کنیم چه رفتاری بد باشد چه خوب باز هم اثر تکرار روی ما تاثیر میگذارد مثل زمانی که دوستتان قسمتی از یک اهنگ را مدام برای خودش می خواند و به گوش شما هم میرسید و شما هم با او هم اوا می شوید
2.هماهنگی اجتماعی :
ادم ها معمولا در تعاملات خودشان سعی میکنند تا حدی با ریتم و لحن ورفتار طرف مقابل هماهنگ شوند این موضوع خیلی رایج و دوستانه اتفاق می افتد. مثل اینکه من هم عضو از شما هستم.
3.جذابیت یا اعتبار فرد
اگر فردی را مشاهده کنید که با ارزش های قبلی ما هم خوانی داشته باشد و از جذابیت ها و محبوبیت پیش ما برخوردار باشد احتمال تقلید و الگو برداری برای ما بیشتر از قبل است
4.
شاید فکر میکنیم حرف هایی که از کلام ما ظاهر میشه فقط کلمه هستند اما اونها میتونه بیشتر از یک کلمه عمل کنه و نقش افرینی داشته باشه شما میتونید یکی رفتار دنبال دار داشته باشید مثل زمانی که تصمیم میگیرید شب ها قبل از خواب غیر از مسواک نخ دندان هم بکشید در ادامه بقیه افراد خانواده این رفتار را از شما تقلید میکنند یا مثلا شما درجمعی یادگرفته اید شوخی کنید کم کم دیگران شوخی شمارا تکرار میکنند و پیام شما رو به دیگران هم منتقل میکنند یا اگر همیشه مدل خاصی کلمات را بیان می کنید و میبینید دیگران هم از همین لحن برای صحبت کردن استفاده میکنند
این کمترین تاثیری هست که ما در رفتار خود بر روی دیگران میگذاریم
رفتار شما میتواند اثر های بلندتر و بزرگتری داشته باشد می تواند تبدیل به یک فرهنگ برای یک جامعه کوچک باشد این روز ها رفتار های ما درفضای مجازی میتواند خیلی اثر بیشتر از زمان و مکان داشته باشد و خیلی راحت گفتار ما اونجا میتواند یکی فرهنگ سازی در جامعه ای بزرگتر را رقم بزند بارها برای من و اطرافیان شده که از طنز های داخل فضای مجازی اشتفاده کردیم حتی برای اینکه مطلبی را به دیگران اموزش بدهیم
اما همه این موارد ابزاری هستند تا ما بتوانیم پیام خودمان را بهتر به مخاطبان خود برسانیم به امید اینکه بتوانیم اثرمتقابل خود را به شکل بهتری نشان بدهیم و پیام های ماندگاری برای جهان خود داشته باشیم .
مولف و گرداورنده:
مطهره پورمحمد
شهریور 1405